Znaczenie ruchu w życiu człowieka

fun-child„RUCH JAKO PODSTAWA WSZYSTKICH ZŁOŻONYCH CZYNNOŚCI INTELEKTUALNYCH.” (Ruch Rozwijający W.Scherborne; Metoda twórcza R. Labana; Ruch przy muzyce C.Orffa )

Nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego, jak ważny jest ruch, jego rola w przyrodzie. Bez ruchu nie byłoby istnienia. Ruch towarzyszy życiu człowieka od narodzin do śmierci, ujawniając się w różnych formach jego aktywności. Jest to ruch związany z życiem codziennym i zaspokajaniem różnych potrzeb , ruch wykonywany w uprawianym zawodzie , ruch za pomocą , którego człowiek wyraża swe emocje, jak też ruch , który służy nawiązywaniu kontaktów i komunikowaniu się z otoczeniem .

Język ruchu, lub inaczej język ciała stanowi około 70 % komunikacji interpersonalnej – porozumiewania się ludzi między sobą.

Ruch jest przejawem życia. Aktywność fizyczna jest czynnikiem kształtującym organizm człowieka i jego funkcje .Okres przedszkolny jest szczególnie pomyślny dla prawidłowego kształtowania rozwoju motorycznego dziecka .Ponieważ aktywność ruchowa pociąga za sobą doskonalenie czynności i funkcji  poszczególnych narządów, wzmacnia organizm dziecka , kształtuje i usprawnia wszystkie jego układy: głównie ruchowy i nerwowy, dlatego musimy pamiętać, że ruch  jest podstawowym bodźcem rozwojowym, spełniającym funkcję stymulującą. Troska o prawidłowy rozwój fizyczny dziecka, o zapewnienie mu możliwości wszechstronnego ruchu, jest działaniem na rzecz szeroko pojętego zdrowia dziecka – zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego. Ruch jest podstawą wszystkich złożonych czynności intelektualnych !!!

Obecne warunki skłaniają do ograniczania ruchu (jazda samochodem , oglądanie telewizji, komputer,  i inne dodatkowe zajęcia ). Oczywiście mała aktywność ruchowa powoduje , że mięśnie stają się słabsze , układy krążenia i oddychania są mniej wydolne , organizm dziecka staje się podatny na niekorzystne zmiany. Ograniczanie swobody ruchu, począwszy od wczesnego dzieciństwa poprzez okres dorastania , aż do dorosłości prowadzi do wzrastania wewnętrznego napięcia , które staje się chronicznym stanem organizmu . Jest groźne dla zdrowia jednostki  jeśli okresowo nie zostanie rozładowane. Bycie w otoczeniu , które nieustannie ogranicza naturalne potrzeby swobody ruchu , jest przyczyną stresów psychicznych , stanów niepokoju i zahamowań . Wiedzie to do utraty wiary we własne możliwości , w rezultacie czego człowiek zamyka się w sobie , odsuwa się od innych , traci kontakt z otoczeniem. Tak więc ruch umożliwia człowiekowi nawiązanie fizycznego kontaktu z otaczającą go rzeczywistością i jest warunkiem jego zdrowia psychicznego.

Ruch, zabawa i muzyka to podstawowe rodzaje działalności dziecka w wieku przedszkolnym. Aby zapewnić dzieciom warunki wszechstronnego rozwoju i odpowiednie przygotowanie do nauki szkolnej staram się tak prowadzić zajęcia, by każde dziecko mogło w pełni wykazać swoją inwencję twórczą i pomysłowość. Znakomitą okazją do tego są zabawy i ćwiczenia prowadzone metodami rozwijającymi twórczą aktywność dzieci. Do takich metod należą między innymi: Gimnastyka twórcza R. Labana, metoda Ruchu Rozwijającego W. Sherborne, metoda twórcza A. i M. Kniessów, metoda C. Orffa. Stosowanie tych metod pozwala z jednej strony uatrakcyjniać zajęcia, z drugiej zaś strony dostarcza dzieciom nowych sposobów wyrażania siebie i swoich odczuć, zdobywania nowych doświadczeń, umiejętności i nawyków, a także rozwijania inwencji twórczej i aktywności.

Uczyć przez zabawę to naczelna zasada obowiązująca w dydaktyce przedszkolnej.

Tylko krótko zasygnalizuję istotę poszczególnych metod (w praktyce elementy wszystkich tych metod mogliście Państwo zobaczyć i doświadczyć podczas ostatnich warsztatów edukacyjnych w naszej grupie)

Gimnastyka twórcza(ekspresyjna) Rudolfa Labana łączy w sobie elementy wychowania zdrowotnego, estetycznego, umuzykalnienia i przygotowania do nauki pisania. R. Laban za najważniejsze potrzeby uznawał: potrzebę ruchu, odprężenia, ekspresji i potrzebę tworzenia. Odkrył, że wszystkie te potrzeby człowiek może zaspokoić w tańcu; tańcząc, dzięki ruchowi wyraża swoje uczucia (ekspresja), odzyskuje poczucie swobody (odprężenie), tworzy własne kompozycje ruchowe (kreacja). W metodzie R. Labana odchodzi się od ruchu odwzorowanego, wykonywanego na komendę, na rzecz ruchu podejmowanego zgodnie z własną inwencją, fantazją i doświadczeniem.

Metodę twórczą  A. i M. Kniessów cechuje szeroko rozumiana ekspresja ruchowa i duża aktywność ćwiczących. Jest ona oparta na pozytywnej motywacji, co wiąże się z zasadą podmiotowego traktowania dzieci. Jest to rodzaj gimnastyki twórczej utanecznionej polegającej na nieustannym poszukiwaniu nowych form i rodzajów ruchu poprzez eksperymentowanie środkami ruchowymi, słuchowymi i wzrokowymi.

Koncepcja zabaw twórczych Carla Orffa – odkrył on, że w słowie, muzyce i ruchu tkwią olbrzymie możliwości sprzyjające rozwojowi naturalnej ruchliwości dzieci, indywidualności i kształtowaniu się ich pełnej osobowości. Słowo, muzyka i ruch wzajemnie się przenikają tworząc integralną całość. Rozwinięta artystycznie muzyka według Orffa jest przedłużeniem mowy, zaś muzyka instrumentalna przedłużeniem ruchu- gestu. . Koncepcja nazywana przez niego muzyką elementarną obejmuje: ruch i taniec, improwizowanie melodii, zabawy improwizowane, akompaniowanie głosem, ćwiczenia pamięci muzycznej, ćwiczenia oddechowe i słuchowe, ćwiczenie dykcji, odczuwanie ciała, ćwiczenia rytmiczne, śpiew, solmizowanie, gra na instrumentach, uwrażliwienie zmysłów. Celem zabaw i zajęć prowadzonych metodą C. Orffa jest kształcenie inwencji twórczej dziecka, własnych kompozycji słownych, muzycznych, ruchowych.

Metoda Ruchu Rozwijającego W Sherborne – to system ćwiczeń i zabaw ruchowych, które wywodzą się z naturalnych potrzeb dziecka zaspokajanych w kontakcie z dorosłym – tzw. baraszkowanie pojawiające się we wczesnym dzieciństwie. Metoda ta jest propagowana na całym świecie, jako jeden z ważniejszych czynników rozwoju psychomotorycznego dzieci. Wykorzystuje dotyk, ruch oraz wzajemne relacje fizyczne, emocjonalne i społeczne do rozszerzania: świadomości własnego ciała i usprawniania ruchowego; świadomości przestrzeni i działania w niej; pogłębiania kontaktu z innymi ludźmi.

Ćwiczenia ruchu rozwijającego są okazja do: poznania własnego ciała; usprawniania motoryki; poczucia własnej siły, sprawności i związanych z tym możliwości ruchowych.

Dzięki tej metodzie dziecko: zaczyna mieć zaufanie do siebie, zyskuje poczucie bezpieczeństwa; poznaje przestrzeń wokół siebie; uczy się kontrolowania przestrzeni – uczy się jak jego ciało porusza się w przestrzeni, co rodzi zaufanie do własnego ciała oraz poczucie bezpieczeństwa wobec otoczenia; dzieli przestrzeń z innymi ludźmi co jest źródłem empatii,  jest to okazja do podjęcia współdziałania z innymi osobami;  dostarcza poczucia wspólnoty i przeżycie szczęścia.

Oto lista potrzeb człowieka, których realizacja jest możliwa poprzez metodę Ruchu Rozwijającego:   poczucia bezpieczeństwa ;  rozluźnienia, relaksu, rozładowania napięcia ;     „dawania” i „brania” ; akceptacji samego siebie;  poczucia siły i własnej wartości; bliskiego kontaktu z innymi ludźmi; poczucia własnej energii; satysfakcji związanej z wysiłkiem fizycznym;  mobilizacji do pokonywania trudności, do sprawdzania się w trudnej sytuacji;    poznania swojego ciała; odkrywania własnych możliwości; odczucia energii własnej i energii drugiego człowieka;  zaufania do siebie i innych; doznawania przyjemności, radości, zabawy; bliskości fizycznej drugiego człowieka; więzi z grupą; akceptacji swojego ciała; spontaniczności; pewności siebie; poczucia partnerstwa.

Dzięki twórczemu i rozwijającemu ruchowi dzieci poznają nowe sposoby wyrażania siebie i swoich odczuć poprzez ruch własnego ciała zgodnie z rytmem muzyki lub własnej wyobraźni. Na zajęciach występuje tak pożądana integracja grupy, dzięki kontaktom pomiędzy wszystkimi jej członkami, także między dziećmi bardziej i mniej sprawnymi ruchowo. Dzieci uczą się przestrzegać norm i zasad współżycia w grupie. Poznają też różne gatunki muzyki, wyrabiają sobie nawyk wsłuchiwania się w jej przesłanie, dostosowując się do poleceń osoby prowadzącej. Kształtuje to umiejętność reakcji na znaki umowne, symbole, rozwija poczucie rytmu, umiejętność swobodnego i spontanicznego wyrażania muzyki ruchem całego ciała, co w rezultacie usprawnia motorykę.

Najistotniejszymi cechami metod twórczych są: samodzielność dzieci w rozwiązywaniu zadań i problemów ruchowych;  mają charakter zadań otwartych; czynnikami motywującymi dzieci do działania są: informacje, oczekiwania, konflikty informacyjne oraz wyniki własnych czynności, mające charakter nagród i kar;  dzieci stosują samokontrolę i samoocenę; dążą do samodoskonalenia.

Zabawy prowadzone tymi metodami dostarczają dzieciom wiele radości i okazji do spontanicznej aktywności, pozwalają rozładować nadmiar energii, a także prowadzą do wyciszenia nagromadzonych emocji.

„Naczelnym hasłem tak rozumianej gimnastyki jest nie to , czegośmy się nauczyli , lecz to, jakimi się stajemy.”- W. Gniewkowski.

Z nadzieją, że zajęcia ruchowe będą dla Państwa twórczo i radośnie spędzanym czasem –

– Maria Prokopiuk